Industri og næring i Førde

Førde er det største handelssenteret mellom Bergen og Ålesund, og årsomsetninga i varehandelen er mellom dei høgste i landet pr. innbyggjar. Førde sentrum har sidan slutten av 1980-talet vore prega av store handelshus, og nye storbutikkar har etablert seg på Kronborg. Førde er særleg kjend som ”bilbyen” i Sogn og Fjordane fordi ein kan handle dei fleste bilmerka i Førde.

Enkeltomtalane er ordna etter startår.

SAMLESIDER:

• Bankar i Førde
• Entreprenør- og byggforretningar i Førde
• Fabrikkar og verkstader i Førde - medrekna bilforretningar
• Fotoatelier og elektroverksemder i Førde
• Hotell og overnattingsstader i Førde
• Landhandlar i Førde

ENKELTOMTALAR:

Handelsstaden Sjøahola

Sjøahola like under kyrkja på Skei var det gamle «handelssenteret» i Indre Sunnfjord.

Handel og hotell på Skorpa

I 1830 kom Hans Christian Lange frå Salbu i Hyllestad til Førde og starta landhandel på Skorpa (området der sparebanken ligg idag). Han dreiv også overnatting. Saman med lensmann Falch fekk han bygd Langebrua i 1836.

Gjestgiveri og handel på Hafstad

I 1838 fekk Karl A. Hafstad løyve til å drive handel på Hafstad.

Bruland Skredderforretning

vart grunnlagd i 1890 av Johan Bruland. I 1938 bygde verksemda butikk og fabrikkverkstad, der det ei tid arbeidde åtte personar.

Bakeri på Hafstad

Johannes Gundersen (1856–1930) frå Jølster starta i 1895 bakeri på Hafstad. I 1930 overtok Bertel Kvaal bakeriet, og bygde nytt forretningbygg i 1939. Etter at Kvaal-bakeriet vart lagt ned på 1980-talet, husa bygningen ei tid ei moteforretning.

Kvaals Bakeri

på Hafstad frå 1930 – sjå Bakeri på Hafstad.

Førde Brandtrygdelag

Det lokale branntrygdelaget i Førde vart skipa i 1899 etter opptak frå ordførar Ole M. Erdal.

Hafstad Kjøttforretning

vart grunnlagt 1905 av M.L. Hafstad.

Vie Senter

- sjå Hafstad Kjøttforretning.

Andreas Hjelle

starta bakeri ved Langebrua på Hafstad i 1905.

Hjelle Bakeri og Konditori

– sjå Andreas Hjelle.

Torgkaféen

– sjå Andreas Hjelle.

Picasso

– sjå Andreas Hjelle.

Førde Apotek

vart grunnlagt 1907, og bygde i 1927 eige bygg der sparebanken idag har hovudkontoret. Huset heitte på folkemunne ”Pontoppidan”.

Apotek 1

i Handelshuset - sjå Førde Apotek.

Vitusapotek

i Røde Kors-bygget - sjå Førde Apotek.

Forretningsfamilien Sølvberg

Forretningsfamilien Sølvberg har drive forretning i Utvik, Jølster, Førde og Askvoll i fire generasjonar.

Nils J. Flom

bygde i 1910 eit treetasjers hus sør for Langebrua med plass til mange forretningar.

Grillen

- sjå Nils J. Flom.

Firda Billag

Firda Billag er i dag eitt av dei største rute- og transportselskapa i landet med 390 tilsette, og har mellom anna spela ein sentral rolle i skiping og drift av Norway Bussekspress.

A/S Fjordenes Automobilselskap

skipa i 1912 – sjå Firda Billag.

Fjordane Reisebyrå

- sjå Firda Billag.

Travelnet Fjordane Reisebyrå

- sjå Firda Billag.

Transferd AS

- sjå Firda Billag.

Trucknor Firda AS

- sjå Firda Billag.

Førde kommunale El.verk

frå 1914 – sjå Kraftforsyninga i Førde.

Huus Bokhandel

vart grunnlagd i 1918 av Georg Huus (1886-1965) frå Jølster. Han bygde eige forretningsbygg 1924, der det også var landhandel og pensjonat. Huset vart rive og nytt bygg reist i 1977.

Førde Kontantkjøp

- sjå Huus Bokhandel.

Alfred Kristiansen

manufaktur frå 1929 – Sjå Karl Kristiansen.

Andreas Grytten

starta slakteforretning på Hafstad i Førde på 1930-talet. Han utvida seinare med fiskematproduksjon og daglegvarehandel i forretningsbygget til Ivar Berge. Sonen Helge Grytten kom seinare med i forretninga, og dreiv fiske- og kjøtmatproduksjon fram til 2005.

Førde Handelslag A/S

vart grunnlagt 1934, og heldt nokre år til i ”Flom-huset” i sentrum sør. Disponent var Ivar J. Berge, som seinare m.a. bygde opp kafè Grillen, og nytt forretningsbygg då Floms-huset vart rive.

Førde Samyrkelag

vart starta i 1936. Sjå Coop Sogn og Fjordane.

Sogn og Fjordane Skogselskap

vart skipa i 1941 - sjå artikkelserien Skogbrukshistoria i Sogn og Fjordane.

Forretningsfamilien Grønfur

I 1946 starta Lasse Grønfur Førde Sport, og i 1955 bygde han eitt av dei største forretningsbygga i Førde.

Førde Sport

- sjå Forretningsfamilien Grønfur.

Blinken Matsenter

- sjå Forretningsfamilien Grønfur.

Bravo matsenter

på Handelshuset - sjå Forretningsfamilien Grønfur.

Spesialvarer AS

- sjå Forretningsfamilien Grønfur.

Jarle’s Gavesenter

- sjå Forretningsfamilien Grønfur.

Spenst

- sjå Forretningsfamilien Grønfur.

Førde Fargehandel AS

vart grunnlagt 1946 av bergensaren Henry Johnsen (1910-1992).

Hukset og Naustdal

møbel og brukskunstforretning vart starta i 1951 av interiørarkitekt Audun Hukset og Atle Naustdal.

Hukset AS

– sjå Hukset og Naustdal.

Førde Varehus A/S

– sjå Hukset og Naustdal og Forretningsfamilien Hjelmeland.

Atle Naustdal AS

møbelforretning – sjå Hukset og Naustdal.

Arki AS

arkitektfirma - sjå Hukset og Naustdal.

Forretningsfamilien Hjelmeland

Hjelmelands-familien frå Bygstad har spela ei sentral rolle i utviklinga av Førde heilt sidan tidleg på 1950-talet.

Møbelringen

- sjå Forretningsfamilien Hjelmeland.

Forretningsfamilien Berge

Brørne Erling og Ivar Berge kom på same vis som forretnings-familien Hjelmeland frå Bygstad i Gaular kommune. Berge-namnet er først og fremst knytt til bilmerket Volkswagen i Sogn og Fjordane.

Einar Øen

bygde bensinstasjon på Hafstad i 1960. Seinare vart bygget utvida med eit tilbygg.

Musikkcenteret AS

- sjå Einar Øen.

Førde Multi Media Torg

- sjå Einar Øen.

Farsund & Naustheller

leverandør av flytande brensel, m.a. parafin og fyringsolje, vart skipa i 1965. På området sitt på Øyrane driv selskapet m.a. kortautomat for truckdiesel og farga diesel for AS Norske Shell. Farsund & Naustheller sel og parafinkaminar og har åtte tilsette.

Fjordane Reisebyrå

skipa 1965 – sjå Firda Billag.

Førdefly

skipa 1966 – sjå Førdefly under Samferdsle.

Erdal Sport AS

vart skipa i Førde av Arne Erdal i 1971. Sonen, børsemakar Herman Erdal, starta Våpenloftet AS i Førde i 1991. Erdal Sport dreiv ei tid ei avdeling i Sogndal.

Våpenloftet AS

- sjå Erdal Sport AS.

Spesialvarer AS

vart starta av Arne Grønfur i 1972.

TOOLS Spesialvarer AS

- sjå Spesialvarer AS.

Kontorsenteret AS

vart starta av Nils Tore Johnsen i 1973. I 1975 overtok Norleif Bruland firmaet.

Elvegården AS

vart bygd i 1974 – sjå Fritz Hjelmeland og Førde Torg AS.

Felleskjøpet

forretning på Øyrane - sjå Vestlandske Felleskjøp under Jølster kommune.

Hafstadgården

vart bygd i 1982 av etterkomarane etter postopnar og ordførar Nils Hafstad.

Astrid Blomster

- sjå Hafstadgården.

Olefine konditori

- sjå Hafstadgården og Naustdal Dampbakeri.

Spar Kjøp

er ei billigvarekjede som opna forretning i Elvegården i Førde i 1982. I 2007 tok butikkjeda i bruk nytt forretningsbygg på 3000 kvadratmeter på Brulandsvellene.

Rekneskapsteneste AS

vart starta av Astrid Juklestad i 1982. I 1999 selde ho firmaet til Ranveig Indrekvam, som i 1993 hadde starta Naustdal Kontorteneste i Naustdal. Talet på tilsette auka gradvis til 18 i 2012. Då selde Ranveig Indrekvam firmaet til Majo Invest v/Jon Gimmestad frå Gloppen. Firmaet endra då namn til Økonor Førde AS.

Økonor Førde AS

- sjå Reknekapsteneste AS.

Gyngehesten AS

leiketøybutikk vart starta i 1983 av Arne Berent Larsen.

Førde Ølutsal AS

Skipa i 1983. Ølutsalet fekk monopol på all ølomsetning i Førde kommune.

Førde Næringsutvikling AS - FNU

– sjå Førde Ølutsal AS.

Sunnfjord Næringsutvikling AS - SNU

– sjå Førde Ølutsal AS.

Multi Maritime AS

vart skipa i 1983 etter initiativ frå ingeniør Petter Klock.

Fiskerstrand AS

- sjå Multi Maritime AS.

Cubus

- sjå Jeremias J. Klakegg.

Forretningsfamilien Berqvam

har vorte godt ”synlege” i bybiletet i Førde frå midten av 1980-talet. Familien står m.a. bak forretningsgarden i Storehagen (som husar m.a. Vinmonopolet), Handelshuset, Førde Torg saman med Fritz Hjelmeland, og Bohus Møbelhuset.

Handelshuset

- sjå Forretningsfamilien Berqvam.

Handelshuset II

- sjå Forretningsfamilien Berqvam.

Qvam AS

- sjå Forretningsfamilien Berqvam.

Førde Kroa

- sjå Forretningsfamilien Berqvam.

Tonus Musikk

vart starta i 1983 i Handelshuset. Forretninga som omsette musikk og filmar skifta seinare namn til Ti-Ti. Arnfinn Grøneng og Magne Lundekvam overtok som eigarar. Dei la ned forretninga i 2012 etter kraftig nedgang i omsetninga fordi det meste av musikk og filmar etter kvart vart omsett via internett.

Ti-Ti

– sjå Tonus Musikk.

Bohus

møbelforretning - sjå Forretningsfamilien Berqvam.

Gjensidige Sogn og Fjordane

forsikringsselskap, vart skipa i 1986 med hovudkontor i Førde.

Vest Vision

Fjernsyns- og videoproduksjonsselskap vart skipa i 1986.

Sogn og Fjordane Bustadbyggelag

vart skipa i 1986 med hovudkontor i Førde. Det bygde vidare på organisasjonen som Førde Boligbyggelag hadde frå starten av dette i 1966.

Førde Boligbyggelag

- sjå Sogn og Fjordane Bustadbyggelag.

BOiVEST

- sjå Sogn og Fjordane Bustadbyggelag.

Bilpleiehallen AS

vart starta av Stein Kjetil Holvik i 1986.

Ditec Norge AS

- sjå Bilpleiehallen AS.

Vest Inkasso

i Førde vart skipa i 1987 av Hugo Mølmesdal og Bernt W. Bertelsen. Inkassoselskapet hadde i 2003 38 tilsette og ei omsetning på nærmare 28 millionar kroner. Vest Inkasso har avdelingar i Oslo, Hamar, Bergen og Stord. I 2007 endra firmaet namn til CrediCare.

CrediCare

- sjå Vest Inkasso.

Førde Bokhandel AS

vart skipa av Johannes Fleten i 1987. Bokhandelen held til i Førde Torg, med filial i Sentrum sør. I 2006 vart bokhandelen overteken av den landsomfattande handelskjeda Norgesgruppen, som tidlegare same året vart eigar av Libris-kjeda.

Økland Libris

– sjå Florø Bokhandel A/S.

Pricewaterhouse Coopers – PwC

er eit internasjonalt revisjonsselskap som starta avdeling i Førde i 1987.

Hellevang kontorsystemer AS

vart starta i 1988 av Ståle Hellevang. Verksemda sel møblar for kontor, skular og barnehagar. Hellevang kontorsystemer AS har i 2010 seks tilsette og omset for om lag 16 millionar kroner.

Vest Kontorutvikling AS

vart starta i 1988 av Knut Nistad. Selskapet overtok då etter Roneo Alcatel, som hadde drive med kontormaskinar i Sogn og Fjordane sidan 1963. Firmaet, som har fire tilsette, er no oppkjøpt av Thorsen Gruppen i Bergen.

Thorsen Gruppen

- sjå Vest Kontorutvikling AS.

Artic Shipping & Finans ANS

er eit reiarlag som vart skipa i Førde i 1989.

Artic Group

- sjå Artic Shipping & Finans ANS.

Falkenstein Hagesenter

på Øyrane vart opna i 1990 av Turid Falkenstein. Ho dreiv der til 2010. Då la ho ned drifta, men dottera Mona Falkenstein starta på ny i 2011 i Naustdal.

Rema 1000

Per M. Jacobsen, frå Hadsel i Nordland, starta den første av i alt tre Rema 1000-forretningar i Førde i 1990 i Grønfur-bygget i sentrum sør.

Kompetansesenteret Concord

opna på Øyrane i 1990.

Vinmonopolet AS

opna det første utsalet sitt i Sogn og Fjordane i Førde 1991. Same året fekk også Nordfjordeid og Sogndal Vinmonopolutsal. Seinare har Måløy, Stryn, Årdal, Høyanger og Gaupne fått polutsal.

Hoff & Knutson Transport

vart starta i 1992 av Arild Hoff og Kjell Arild Knutson.

Sogn og Fjordane Flyttebyrå

- sjå Hoff & Knutson Transport.

Sunnfjord Miljøverk

interkommunalt selskap for avfallshandtering vart skipa i 1993 og kom i drift i 1994.

Tema Landbruk Industri AS

vart starta av brørne Edvard og Bjarte Reed i 1993.

Tema Holding AS

- sjå Tema Landbruk Industri AS.

Drageset Super Spar

i den bergensbaserte daglegvarekjeda Drageset starta butikk i Elvegården i Førde i 1993. Avdelinga vart lagd ned i 2008, og matvarekjeda Bunnpris tok over lokala.

Bunnpris

- sjå Drageset Super Spar.

Førde Torg AS

handelssenter vart opna i 1996. - sjå og Forretningsfamilien Berqvam og Fritz Hjelmeland.

Elvetorget

- sjå Førde Torg AS.

Selja Forlag

vart grunnlagt i 1996 av journalist og forfattar Torkjell Djupedal.

Reisemål Sunnfjord AS

vart skipa i 1996 og er eit reiselivslag og turistkontor for kommunane i indre Sunnfjord og Høyanger, med kontor i Førde.

Arne Birkeland AS

rekneskapsbyrå vart starta av Arne Birkeland i 1996. I 2012 hadde byrået 10 tilsette. Dette året vart det kjøpt av Florø-firmaet Råd & Regnskap Vest AS.

Norsk Havfisk AS

skipa i Førde i 1997 - sjå Langebruvegen 19 AS.

Bautas

er eit landsdekkande firma som driv med utleige av maskinar og anleggsutstyr og som vart etablert i 1997 som eit dotterselskap av Veidekke ASA. Selskapet har 40 avdelingar med til saman 500 tilsette, m.a. er det ei avdeling i Førde. Bautas AS skifta i 2010 namn til Ramirent.

Ramirent

– sjå Bautas.

Fjordane IT Service AS

vart skipa i Førde i 1998 av Dagmunn Fauske, Audun Viken og Jarl-Egil Haugsbø. Verksemda leverer ulike IKT-tenester og driv sal av datautstyr m.a. til ein mengd kommunar. I 2005 kjøpte Fjordane IT Service datafirmaet Nordtek AS i Stryn og fekk dermed til saman 14 tilsette. I 2012 var talet på tilsette auka til 34, og Fjordane IT hadde ei omsetning på vel 50 millionar kroner i 2011.

Bergum mottakssenter

Asylmottaket på Bergum vart starta i 1998 i hus som tidlegare hadde vore brukt som hybelbygg.

Skeidar Førde AS

Møbelkjeda Skeidar opna forretning i Førde i 1999. Forretninga vart bygd på Sanderplassen.

Coop Sogn og Fjordane

vart skipa i 2000 etter at dei fleste samvirkelaga i fylket gjekk inn i eit selskap med utgangspunkt i Førde Samyrkelag.

Coop Vest BA

- sjå Coop Sogn og Fjordane.

Enivest AS

vart skipa i Førde i 2000 med Sogn og Fjordane Energi (SFE) og Sunnfjord Energi som dominerande eigarar med over 90 prosent av aksjane.

Kontorspar Førde

vart starta i 2001 som del av den landsomfemnande Kontorspar-kjeda. Butikken på Øyrane omset kontorutstyr, datarekvisita og forbruksmateriell.

Synsenteret Sør AS

- sjå Jeremias J. Klakegg.

SunnfjordAdvokatane AS

Kontorfellesskap for advokatane Andreas Rønnekleiv og Olve Grotle vart stifta i 2003. SunnfjordAdvokatane AS har tre medarbeidarar (2010).

Ankerløkken Eigedom AS

vart starta i 2004. Sjå Ankerløkken Verft Førde.

Bokland AS

skipa 2005 – sjå Florø Bokhandel A/S.

Langebruvegen 19 AS

er eit eigedomsselskap som vart skipa i Førde i 2005 av Dag Jøran Hjelmeland, Ole Jonny Øen og Tor Åge Vefring.

Efinor Gruppen AS

- sjå Langebruvegen 19 AS.

Veolia Miljø Gjenvinning AS

etablerte seg på Øyrane i Førde i 2005. Firmaet driv med sortering og bearbeiding av avfall for materialgjenvinning.

Advokatfirma Blikra, Slotterøy og Fonn AS

vart starta i 2006 av Ivar Blikra, Erik Slotterøy og Robert Fonn. Firmaet har ti tilsette (2010). I 2011 starta firmaet avdeling i Florø med ein advokat.

Førde Storsenter

på Øyrane vart opna i 2006.

Caveo

- sjå Førde Storsenter.

Førde Bilberging AS

vart starta av Arild Tistel frå Vik i 2006. Selskapet driv bilberging på oppdrag frå Falck Redning og NAF Assistanse. Førde Bilberging vart etablert i Halbrendslia, men flytta i 2011 til nye lokale på Øyrane. I 2012 har firmaet seks tilsette, to tunge bergingsbilar og fire mindre bergingsbilar

Biltema

Biltema Norge AS opna stort varehus på Brulandsvellene i Førde i 2007.

Penna Forlag

vart starta i Førde i 2007 av Iris Loftheim Valaker og Johannes Fleten i Førde Bokhandel AS. Forlaget vart avvikla i 2010.

Vestskog AS

- sjå artikkelserien Skogbrukshistoria i Sogn og Fjordane.

Plantasjen

Gartneri- og hagesenterkjeden ”Plantasjen” opna avdeling i eige nybygg på Kronborg i Førde i 2007.

Merco AS

vart starta av Ole Jonny Øen og Frode Engen i 2009. Firmaet er forhandlar av eit kjemisk produkt som reduserer utsleppet av NOx frå dieselmotorar. I 2010 hadde Merco AS ei omsetning på seks millionar kroner og fire tilsette.

Flaten Til Bords

- sjå Anders Flaten.

Flaten Boutique

- sjå Anders Flaten.

Garanti Eiendomsmegling Vest AS

opna i Førde i 2011. Kontoret har fire tilsette i starten.

Oro Shipping AS

vart starta av Rune Førde og Thomas Lekva i 2011. Dei kjøpte skipet ”Artic Senior” og fekk kontrakt med Fiskefôrfabrikken EWOS.