Hopp til innhold

Vástidedje suohkana boahtteáiggi birra

Movt oidnet suohkanat davviguovlluin iežaset boahtteáiggi? Dan galge ge Guovdageaidnulaččat ikte vástidit go davviriikkalaš dutkanásahus Nordregio lágidii bargobáji boahtteáiggi birra.

workshop Kautokeino
Foto: Berit Solveig Gaup / NRK Sápmi

Guovdageaidnu lea dušše okta máŋgga suohkanis máŋgga riikkas gos čohkkejit olbmuid dakkár bargobadjái. Dát bohtosat galget addit eiseválddiide neavvagiid boahtte áiggi doaimmaid birra.

Inger Marit Bongo

Inger Marit Bongo.

Foto: Berit Solveig Gaup / NRK Sápmi

– Dat lei hui somá čoahkkanit ja hupmat nu ahte ii leat politihkkár, muhto eambbo sáhttá jurddašit ealáhusa birra ja fitnodagaid birra. Ja mis ledje hui ovttalágan oainnut, ahte mii ballat veaháš das ahte nuorat fárrejit ja ahte mii báhcit deike, mis leat unnán bargosajit. Dat šattai olu sáhka dan birra, dan muitala fitnodateaiggát ja maiddái suohkanpolitihkkár Inger Marit Bongo, maid son oaidná stuorimus hástalussan Guovdageaidnui boahtte áiggis.

Guovdageainu lea okta dušše guovtti suohkanis davvi-Norggas mat leat válljejuvvon leat mielde dán boahtteáiggi prošeavttas. Nubbi suohkan lea Finnmárkku riddosuohkan Ákŋoluokta. Doppe lei okta stuorimus hástalusain oččodit olbmuid vuođđoealáhussii mii lea guolásteapmi, ja oažžut olbmuid fárret ruovttoluotta go lea leamaš oahpu gaccame eará báikkiin.

Ruoŧabealde lea Johkanmohkki ja Bájil válljejuvvon dása, Suomabealde ges Kemijávri ja Anár. Dákkár sullásaš bargobájit lágiduvvojit skábmamánus ja ođđajagimánus. Ruonaeatnamis leat juo lágidan dakkár doaimma ja lea maid plána lágidit seamma Islánddas ja Fearsulluin.

Lise Smed Olsen, davviriikkalaš dutkanásahusas Norregios čilge ahte dát de galget addit eiseválddiide neavvagiid boahtte áiggi doaimmaid birra.

Lise Smed Olsen

Nordregio dutki, Lise Smed Olsen.

Foto: Berit Solveig Gaup / NRK Sápmi

– 2016 galgá dán prošeavtta rapportta leat gárvvis mas leat neavvagat eiseválddiide movt álbmot oaidná boahtte áiggi, dadjá Olsen.

Korte nyheter

  • Seminára sámi mánáidgirjjálašvuođa birra: – Dá lea álgu sámi mánáid girjjiide

    Sámedikki girjerájus, Juoigiid searvi ja Norgga mánáidgirjeinstituhtta lágidedje odne rabas seminára sámi mánáid girjjálašvuođa birra Oslos.

    Girječálli Inga Ravna Eira, sámi girječálliid searvvis, lei okta dain gii čuovui seminára.

    – Dát mearkkaša hui olu sámi girjjálašvuhtii ja sámi girječálliide, danin go mii leat guhká váillahan girjjiid mánáide erenomážit ja maiddai nuoraide.

    Su mielas lea buorre go dákkár seminára dollo, ja muitala ahte sis lea ihttin gis bargobádji mas galget digaštallat mo galget bargat sámi mánáid girjjálašvuođain ovddasguvlui.

    Son čilge ahte Sámis eai leat doarvái mánáidgirječállit, ja jus galget eambbo mánáidgirjjit de adnojit eambbo girječállit maiddái mánáid ja nuoraide.

    – Jus mis galgá boahtteáiggis gávdnot sámegiella, de fertet mii álgit mánáiguin ja mánáide. Erenomážit dál galggašii dahkkot hui stuorra bargu oažžut olu sámegiel mánáidgirjji.

    Son dadjá ahte mánát galggašedje álgit beassat gullat girjjiid dalán go riegádit ja gitta 13-14 jagi rádjái, muhto ahte Sámis eai leat girjjit buot daid ahkásaččaid.

    – Min oainnu mielde lea hui dehálaš sámegielat mánáide oažžut dan vásáhusa, girjjit han ovddidit sámegiela ja go mánát gullet iežaset gillii girjji, dain leat máŋggalágan vásáhusa.

    Ihttá bargobádjái lohká vuordit ahte dat geat galget doppe hállat doppe buktet árvalusaid muhto maid ahte sii ovttas galggašit gávnnahit juoidá.

    – Dá lea álgu sámi mánáid girjjiide, ja dás rájes de álget várra dahpahuvvot áššit, sávvamis.

    Inga Ravna Eira
    Foto: Iŋgá Káre Márjá I. Utsi / NRK
  • Kártadoaimmahat dohkkeha Oslove – mieđihit iežaset ádden ášši boastut

    Kártadoaimmahat lea dál dattetge dohkkehan Oslove nama almmolaš máttasámegiel namman Norgga oaivegávpogii.

    – Mii dat leimmet boastut ádden. Gielda lei ožžon formálalaš rávvaga sámi báikenammanevvohagas maid lága mielde galget dahkat, lohká Kártadoaimmahaga ossodatjođiheaddji Helge Dønvold.

    Kártadoaimmahat šálloša go álggos dieđihedje gildii ahte namma ii dohkkehuvvo.

    Dál álgá Oslo gielda čalmmustahttit gávpoga sámi nama.

    – Lean hui ilus go dát manai bures ja go Oslo sámi namma dál lea almmolaččat dohkkehuvvon, lohká Oslo gávpotráđi njunuš, Eirik Lae Solberg.

    Gávpoga sámi namain sii dáhttot čájehit ahte atnet árvvus sámi kultuvrra, ja čájehit ahte Oslo lea buohkaid oaivegávpot, maiddái buot sámiid oaivegávpot, deattuha son.

    Oslo gieldda neahttasiiddus geavahišgohtet Oslove earret eará gávpoga logos, buohtalagaid gávpoga dárogiel namain.

    Ihtet maiddái áiggi mielde Oslove-geaidnošilttat. Gielda áigu muđuid vel árvvoštallat man láhkai buoremusat čalmmustahttet gieldda sámi nama.

    Oslove lea gávpoga namma máttasámegillii, ja dál juo geavahit sihke searvvit ja ásahusat dán sámi nama Oslos.

    Oslove-skilt på Samisk hus i Oslo.
    Foto: Mette Ballovara / NRK
  • Fálli nåvkå varresvuohtakontrållåv

    Dån guhti årru Hábmera suohkanin ja la 40 ja 79 jage gaskan oattjo dal varresvuohtakontrållåv tjadádit masta i dárbaha majdik mákset.

    Vuoratjismáno 29. biejve álggá Saminor3-guoradallam Hábmera suohkanin, ja vihpá gitta ájgen moarmesmáno 14. bæjvváj.

    Guoradallama åvddåla gåhttju Hábmera suohkan ja Saminor3 álmmuktjåhkanibmáj, mij tjadáduvvá uddni vuoratjismáno 25. biejve sebrudakvieson Ájluovtan kl. 17.00 ja Hamsunguovdátjin kl. 20.00.

    Danna Hábmera suohkan galggá subtsastit manen Saminor3 la ájnas gájkajda suohkanin, ja guoradalle galggi subtsastit sisano birra viesátguoradallamin – manen Saminor3 guovte vahko duogen suohkanin sierra varresvuodastasjåvnåv rahpá.

    Vihttalåk suohkana li maŋen Saminor3:n.

    Bilde av faglig leder for Saminor 3-undersøkelsen, Ann Ragnhild Broderstad, foran Saminor-bussen.
    Foto: Solveig Norberg / NRK